مدیریت و کنترل خشم

ارائه شده از:کبری غلامی  کارشناس ارشد  روانشناسی

 

 

تعريف خشم: احساسي است كه از نيروي دروني به منظور دفاع و محافظت از باور، ارزش ها، بايدها و جسم انسان سرچشمه می گیرد كه در آن شخص سعي مي كند به حالت حمله درآمده و در برابر عوامل تهديد كننده آماده شده و موانع موجود را از ميان بردارد.

انواع خشم:

ابتدا بايد انواع خشم را شناخت تا زماني كه شناخت نباشد كنترل و مديريت هم ضعيف خواهد شد. لازم است قبل از هرچیز خشم را به درستی بشناسیم چون شناخت صحیح خشم باعث كنترل و مديريت بهتر و قوی تر آن می شود.

- افراط در خشم (خشم نابجا): خشم نابجا از مسائل کوچک و پیش پا افتاده شروع مي شود تا به شرارت مي رسد در اين حالت شخص حكم ديوانه دارد. در شرع اگر چنين شخصي همسرش را طلاق دهد طلاق او نمي افتد و حكم طلاق اجرا نمي شود.

- تفريط در خشم: يعني خشمی که سرکوب شده و فاقد قدرت انتقام و شجاعت بوده و در برابر خودش، عقايد، باورها، ارزش ها و ناموس خود و ديگران، بي تفاوت و بي غيرت مي گردد. چنین شخصی هم به خود و هم به دیگران آسیب می زند. سرکوب خشم باعث بیماری هایی از قبیل کینه، حسد، اضطراب و ... در فرد می گردد.

امام علي مي فرمايد : كسي كه غيرت ندارد خيري در او نيست.

- خشم معتدل (خشم به جا): خشمی که تحت سيطره ي قانون الله و شريعت است. أشّداءُ علي الكفار ... .

در اين صورت، خشم حالتي مانند قدرت آتش فشان است كه در درون انسان متراكم و فشرده مي شود و راهي براي تخليه پيدا مي كند. اگر در مسير قانون صحيح الله تخليه گردد باعث سازندگي و چنانچه در مسير بد قرار گيرد باعث تخريب در ديگران و حتي تخريب در خود فرد (خودآزاري، خودكشي و...) مي گردد.

بر هین اساس، اسلام با شناخت نيروي دروني خشم راهبردهاي مقابله اي هوشيارانه و تنظيم و مديرت خشم را معرفي مي نمايد.