زن وزندگي دوباره

لجبازي و راه های مقابله با آن

ارائه شده توسط :مینا شهابی کارشناس علوم تربیتی

سه نفس در انسان وجود دارد:

نفس لوامه يا سرزنش گر كه اجازه نمي دهد شخص به سمت ضد ارزش ها برود. در صورتي كه نفس انسان سرزنش هاي نفس لوامه را قبول كند به درجه ی مطمئمنه مي رسد اما اگر قبول نكند نفس به درجه ی اماره سقوط مي كند و همواره به بدي ها و جهات منفي گرايش دارد. لجاجت نه تنها نفس را تباه نمي كند بلكه به مجتمع و محیط نيز سرايت كرده و آلوده مي گرداند و آثار بيروني دارد. چنين اشخاصي تعادل دروني ندارند و در امور شخصي، خانوادگي و اجتماعي در بحران به سر مي برند.

لجاجت چيست؟ يعني ادامه دادن و به نهايت رساندن دشمني در كاري كه منع و نهي شده باشد. 

گناهي كه از روي جهالت باشد بخشيده مي شود مثل آدم، ولی گناهي كه از روي لجاجت باشد بخشيده نمي شود مثل شيطان. لجاجت در قرآن به لفظ لجُّو آمده، مثل اين كه مي گويد: «لَلَجُّو فِي طُغيانهم يعمهون»، «بل لجُّو في عتوٍ و نفور» اما كلمات ديگري هم هستند كه همين معني را دارند مثل اصرار، در مورد قوم نوح مي گويد: «وَأصَرُّوُا وَاستَكبَروُا»

كلمه ی ديگر عنيد است. عنيد هم چندين بار در قرآن به كار رفته است از جمله:

-         وَتِلْكَ عَادٌ جَحَدُوا بِآيَاتِ رَبِّهِمْ وَعَصَوْا رُسُلَهُ وَاتَّبَعُوا أَمْرَ كُلِّ جَبَّارٍ عَنِيدٍ و اين [قوم] عاد بود كه آيات پروردگارشان را انكار كردند و فرستادگانش را نافرمانى نمودند و به دنبال فرمان هر زورگوى ستيزه ‏جوى رفتند (سوره هود آیه 59)

-         أَلْقِيَا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍ [به آن دو فرشته خطاب مى ‏شود] هر كافر سرسختى را در جهنم فروافكنيد (سوره ق آیه 24)

-         كَلَّا إِنَّهُ كَانَ لِآيَاتِنَا عَنِيدًا ولى نه زيرا او دشمن آيات ما بود (سوره مدثر آیه 16)

-         وَاسْتَفْتَحُوا وَخَابَ كُلُّ جَبَّارٍ عَنِيدٍ و [پيامبران از خدا] گشايش خواستند و [سرانجام] هر زورگوى لجوجى نوميد شد (سوره ابراهیم آیه 15)

 جهل و ناداني با افزايش علم و آگاهي باعث كاهش لجاجت در افراد جاهل مي شود. اما اگر علم و آگاهي تاثيري نداشت ديگر لجاجت كار خود را كرده و دائمي مي شود لجاجت را به دو دسته تقسيم مي كنيم:

1- لجاجت مؤقتي كه عامل آن جهل و ناداني است.

2- لجاجت دائم، كه عوامل زيادي دارد.

انسان لجباز، كاري به حق و باطل، خوب و بد، سود و زيان و ... ندارد. براي همين خدا مي گويد: سواءٌ عليهم ءأنذرتهم ام لم تنذِرهم

چرا؟ چون وقتي حق را به آنها مي گويي يا هر چه بگويي اما آنها مي گويند: «سَمعِنا و عَصينِا»

يهودي ها به پيامبر مي گويند هر چه بياوري كه: «لتسحِرنا بها فما نحن لك بمؤمنين» تو هر چه بياري كه ما را سحر كني ما به تو ايمان نمي آوريم.

براي همين خداوند برايشان طوفان – ملخ- شپش – قورباغه و خون فرستاد به هر چه دست مي زند خون مي شد.

آدم لجباز لياقت همه نوع بدبختي را دارد. خداوند در دنيا اينها را فرستاد. در قيامت هم خداوند اينگونه با آن ها برخورد مي كند: «سواءٌ علينا أجزعنا ام صَبَرنا» برايمان يكسان است كه داد وبيداد كنيم يا صبر كنيم. در برابر «سمعنا و عصينا» يا «فما لك بمؤمنين»

وقتي لجبازي دائمي شده خداوند در قرآن مي گويد: «ذرهُم»، رهايشان كن.

یا « أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ وَإِنْ تُعْرِضْ عَنْهُمْ فَلَنْ يَضُرُّوكَ شَيْئًا » )سوره مائده آیه 42)، از آن ها رويگردي كن و رها كن آن ها را.

«فَأَعْرِضُوا عَنْهُمْ» پس از آنان روى برتابيد (سوره توبه آیه 95)

وقتي لجاجت به حالت كامل در نيامده درمان آن چيست؟

1- حق پذيري، تسليم حق شدن، تسليم ارزش ها و بايدها شدن مثلاً در مورد شغل ارزش هاي همان شغل را قبول كردن و پذيرفتن

«ومن احسنُ قولاً ممّن دعا الي الله عَمِلَ صالحاً و قال انني من المسلمين»

اين سفارش قرآن براي درمان است.

2- اصرار بر ناحق نداشتن كه نشانه ی تكبر است. ويژگي انسان متكبر:

            -حق را قبول نمی كند.

           -خود را برتر از ديگران می داند.

3- اخلاص در دين. « إِلَّا عِبَادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ» مگر بندگان خالص تو از ميان آنان را (سوره حجر آیه 40)

  (يعني قانون، برنامه و همه چيز براي الله باشد اگر قانون، برنامه و ... براي الله باشد درمان براي همه چيز مي شود).